Een cadeau voor iemand met dementie of in het verpleeghuis

Waar een dementievriendelijk cadeau aan voldoet

Er is geen lijst met cadeaus die bij iedereen met dementie passen. Wel een paar vuistregels die in adviezen over dementie steeds terugkomen, en die families in de praktijk bevestigen:

• Het confronteert niet met wat niet meer lukt. Een ingewikkeld spel of een apparaat met knoppen en een handleiding maakt iemand vooral onzeker.
• Het sluit aan bij vroeger. Wat iemand met dementie het langst herkent, komt vaak uit de jeugd en de jaren daarna: muziek, beelden, geuren, smaken.
• Het spreekt de zintuigen aan. Iets zachts om vast te houden, een bekende geur, muziek. Dat werkt ook als praten moeilijk wordt.
• Het is eenvoudig. Eén ding, meteen te gebruiken, zonder uitleg.
• Het past op de kamer en binnen de regels van het huis. Daarover verderop meer.

Cadeau bij beginnende dementie

In het begin wil iemand vaak vooral zichzelf blijven. Een cadeau dat de dag overzichtelijk houdt, of dat iets mogelijk houdt wat ze graag doet, valt dan beter dan iets wat duidelijk ‘voor dementie’ is. Denk aan:

• Een kalenderklok, ook wel dementieklok genoemd: een klok die in grote letters de dag, de datum en het dagdeel laat zien. Het antwoord op de vraag welke dag het is, hangt dan aan de muur.
• Een eenvoudige telefoon met grote toetsen of fotoknoppen, zodat ze haar kinderen belt door op een foto te drukken.
• Een fotoboek met de namen erbij. Zet onder elke foto wie het is en waar het was. Dat helpt nu, en later nog meer.
• Een uitje naar een plek die ze kent: de markt, de kust, het café waar ze altijd kwam. Samen gaan is het cadeau.
• Een spel dat ze al jaren speelt, zoals een bekend kaartspel. Geen nieuw spel met nieuwe regels.
• Een afspeellijst met muziek uit haar jeugd, op een speaker of cd-speler die ze zelf kan bedienen.

Cadeau voor mensen met dementie in een latere fase

Later verschuift het van doen naar voelen. Een cadeau hoeft dan niets meer te kunnen. Het gaat om een fijn moment, nu.

• Muziek van vroeger. Liedjes uit de jeugd en de jonge jaren komen vaak nog binnen als woorden dat niet meer doen. Maak een persoonlijke afspeellijst, met rustige muziek voor de onrustige momenten.
• Iets zachts: een plaid, een zacht vest, een warme sjaal. Met haar naam erin, want het gaat mee naar de was.
• Handcrème met een geur die ze kent, en de tijd om samen haar handen in te smeren.
• Een prentenboek of puzzelboekje met beelden van vroeger, om samen door te bladeren.
• Iets lekkers wat ze altijd at, als haar dieet dat toelaat. Heeft ze moeite met slikken, vraag dan eerst de afdeling wat kan.
• Een robotkat of levensecht knuffeldier. Bij sommige mensen met dementie geeft zo’n dier rust, anderen worden er juist bang of boos van. Vilans raadt aan om er de eerste keer een zorgverlener bij te hebben. De prijzen beginnen rond de 100 euro.

Cadeau voor een vrouw of man met dementie: kijk naar wie ze waren

Bij een cadeau voor een vrouw of een man met dementie zit het verschil zelden in man of vrouw, en bijna altijd in het leven dat iemand heeft gehad. Het beste idee begint bij de vraag: wat deed ze haar hele leven met plezier?

Een paar voorbeelden van hoe dat uitpakt:

• Je moeder naaide haar hele leven: een doos met lapjes stof, knopen en lint om doorheen te gaan.
• Je vader had een werkbank: een kistje met grote bouten en moeren om op elkaar te draaien en te sorteren.
• Je oma ging elke week naar de kapper: een afspraak bij de kapper van het huis, of een middag waarin jij haar haar doet en haar nagels lakt.
• Je opa was tuinder: een boek met foto’s van het platteland van vroeger, of bollen in een pot voor de vensterbank, als het huis planten toestaat.
• Je vader las elke ochtend de krant: een blad met grote foto’s, en iemand die er samen mee doorheen bladert.
• Je moeder zong in een koor: de liedjes van toen, en samen zingen.

Cadeau voor oma in het verpleeghuis: wat mag er op de kamer?

Heeft oma geen dementie, dan mag een cadeau praktischer zijn: een luisterboek, een krant met grote letters, een tablet om te beeldbellen, of een behandeling bij de kapper of pedicure die op de locatie komt. Vraag op de afdeling hoe dat betalen gaat.

Met of zonder dementie: een kamer in het verpleeghuis is klein, en het huis heeft regels. Een cadeau dat daar niet op past, gaat mee terug naar huis. De regels verschillen per huis, maar deze kom je het vaakst tegen:

• Geen kaarsen. Kaarsen branden is in veel huizen niet toegestaan. Een kaars of lampje op batterijen geeft hetzelfde licht.
• Vaak geen keukenapparaten, zoals een waterkoker of koffiezetapparaat, en geen verlengsnoeren.
• Een naam in alle kleding. Zonder label raakt kleding in de was zoek. Geef je een vest of sjaal, zet er dan meteen haar naam in.
• Geen echt waardevolle sieraden. De kans op zoekraken is reëel, en het verdriet als iets weg is, is groot.
• Weinig ruimte. Liever één mooie fotolijst dan een nieuwe stoel.
• Eten en drinken: vraag bij een dieet of slikproblemen eerst wat mag.

Het beste cadeau kost tijd: bezoek, een fotoboek, een afspeellijst

Wie in een verpleeghuis woont, heeft meestal genoeg spullen. Wat vaker ontbreekt, is bezoek dat regelmatig komt. Een lege week valt meer op dan een ontbrekend cadeau.

Geef daarom tijd, en maak het concreet. Niet "ik kom vaker", maar een datum. Een cadeau voor de feestdagen kan een gevulde december zijn: ieder in de familie kiest een dag, zodat er elke week iemand komt en niet iedereen tegelijk op eerste kerstdag.

In Wie Gaat Er Op Bezoek zet je die dagen in een gedeelde agenda, met de bezoektijden van het huis erbij. Met het scherm voor op de kamer, een link die je op een tablet zet, ziet je moeder zelf wie er deze week komt, en hoe laat.

Een fotoboek werkt ook als tijd: het is een reden om samen te bladeren. Maak het met grote foto’s, weinig tekst en de namen erbij. Met Familie Plus kan de beheerder van de planner de bezoekjes tot nu toe, met notities en foto’s, als pdf bewaren: het Bezoeklogboek. Uitgeprint is dat een boekje om samen door te kijken.

En een afspeellijst met haar muziek is een cadeau dat elke keer opnieuw werkt, als iemand hem aanzet.

Sinterklaas, kerst, moederdag en vaderdag in het verpleeghuis

Op feestdagen is de verleiding groot om met iedereen tegelijk te komen, met een tas vol cadeaus. Voor iemand met dementie is dat vaak te veel: veel mensen, veel papier, veel indrukken. Wie snel overprikkeld raakt, heeft meer aan één cadeau en één of twee mensen.

Geef het op een rustig moment, pak het samen uit, en houd het inpakpapier eenvoudig. Een cadeau voor Sinterklaas in het verpleeghuis kan een kort gedicht bij zich hebben, voorgelezen, over iets wat ze herkent. Met kerst passen muziek van vroeger en een bekende geur, zoals sinaasappel met kruidnagel.

Op moederdag, de tweede zondag van mei, en vaderdag, de derde zondag van juni, willen veel families op dezelfde middag komen. Kom gerust een dag eerder of later. Een cadeau voor moederdag of vaderdag bij dementie is op maandag niet minder waard, en er is meer rust.

Een cadeau voor het verpleeghuis: de afdeling bedanken

Wil je de medewerkers van de afdeling bedanken, dan helpt het om de regels te kennen. Veel zorgorganisaties hebben een regeling voor cadeaus aan medewerkers. Geld of een cadeaubon voor één medewerker mag vaak niet. Iets voor het hele team meestal wel.

Een taart of een doos bonbons voor de teamkamer, met een kaart waarop staat waarvoor je dankbaar bent, komt bijna altijd goed aan. Hoe concreter de kaart, hoe meer hij betekent: "Dank dat jullie elke ochtend haar eigen muziek opzetten" zegt meer dan "dank voor alles".

Wil je iets groters doen, vraag dan of het huis een vriendenstichting heeft. Daar kun je geld aan geven voor iets waar alle bewoners van de afdeling plezier van hebben.

Veelgestelde vragen hierover